Apple có nguy cơ mất hàng tỷ USD sau vụ kiện lịch sử

Epic Games thắng Apple trong vụ kiện liên quan đến kênh thanh toán trên App Store, nhưng cả hai bên đều tỏ ra không hài lòng.

Tháng 8/2020, Epic Games khởi kiện Apple sau khi nhà sản xuất iPhone bất ngờ loại bỏ Fornite, một trong những game online ăn khách nhất thế giới, khỏi kho ứng dụng. Nguyên đơn cho rằng Apple vi phạm luật chống độc quyền khi cấm các nhà phát triển triển sử dụng phương thức thanh toán riêng. Ngày 12/9, thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers ra phán quyết buộc Apple gỡ bỏ hạn chế trong phương thức thanh toán của các ứng dụng trên App Store, cho phép nhà phát triển hướng người dùng đến phương thức thanh toán khác thay thế.

Apple có thể mất hàng tỷ USD doanh thu mỗi năm

Phán quyết của tòa án đồng nghĩa Apple sẽ phải thực hiện những thay đổi quan trọng nhất đối với mô hình kinh doanh của App Store kể từ khi nền tảng này ra đời năm 2008.

Cả Epic Games lẫn Apple đều chịu thiệt hại lớn trong cuộc chiến pháp lý đang diễn ra. Ảnh: Paratic

Cả Epic Games lẫn Apple đều chịu thiệt hại trong cuộc chiến pháp lý đang diễn ra. Ảnh: Paratic

Cụ thể, việc tính phí “hoa hồng” 30% như hiện nay đối với các nhà phát triển sẽ được xem xét lại hợp lý hơn. Đồng thời, hãng phải cho phép các ứng dụng iOS sử dụng “các nút, liên kết bên ngoài, hoặc quảng cáo hướng khách hàng đến phương thức mua hàng ngoài hệ thống thanh toán của Apple”.

Theo Bloomberg, phán quyết của tòa án là đòn giáng mạnh vào Apple. Doanh thu từ App Store hiện đạt 6,3 tỷ USD năm ngoái, phần lớn số tiền này là từ mua hàng trong ứng dụng và đăng ký dịch vụ. Nhà phân tích Gene Munster của Loup Venture nhận định, Apple có thể thiệt hại từ 1 tỷ đến 4 tỷ USD mỗi năm, tùy vào số lượng nhà phát triển tận dụng chính sách mới.

Số liệu Apple công bố tại tòa cho thấy, trò chơi chiếm 70% tổng doanh thu App Store và đến từ khoảng 10% người dùng của nền tảng. Theo Sensor Tower, tính riêng 2020, Apple kiếm được khoảng 3,8 tỷ USD từ game, phần lớn trong số đó là nhờ hoạt động mua hàng trong ứng dụng. Trong khi đó, có tới 80% ứng dụng trên App Store gần như không tạo ra doanh thu.

Dù vậy, con số vài tỷ USD chỉ là một phần trong tổng doanh thu của Apple. Theo ước tính, trong năm tài chính 2021, Apple có thể thu về 360 tỷ USD. Như vậy, số tiền trên sẽ khó gây phá vỡ về hiệu quả tài chính tổng thể.

Thực tế là, dù bị xử thua, Apple vẫn gọi quyết định của tòa là một “chiến thắng vang dội”. Họ không chịu quá nhiều thiệt hại trong quyết định này, kể cả việc yêu cầu thay đổi mức phí 30% doanh thu ứng dụng trên App Store đối với nhà phát triển.

Tuy nhiên, về lâu dài, các chuyên gia cho rằng Apple có thể phải nhượng bộ các công ty như Epic Games, tức không chỉ mất đi hàng tỷ USD doanh thu thời, mà còn mất một số quyền kiểm soát ngay chính trên nền tảng App Store của mình.

Trước sức ép cộng đồng và quy định pháp lý ở nhiều quốc gia, Apple đã đồng ý cho phép các ứng dụng như Netflix và Spotify được thanh toán bằng kênh thứ ba từ 1/9. Quyết định được đưa ra sau cuộc điều tra quy mô lớn của Nhật Bản nhắm vào App Store. Mới đây, Hàn Quốc cũng yêu cầu Apple mở đường cho hệ thống thanh toán bên ngoài, thay vì phụ thuộc vào công ty sở hữu cửa hàng ứng dụng.

Epic Games cũng mất nhiều hơn được

Theo giới phân tích, phán quyết của tòa không mang lại nhiều lợi ích cho Epic Games. The Verge cho rằng về tính thực tế, chiến thắng chỉ dành cho các nhà phát triển trên App Store, chứ không phải chiến thắng cho Epic Games vì hai lý do. Thứ nhất, tòa án khẳng định Epic Games đã vi phạm hợp đồng với Apple khi triển khai hệ thống thanh toán thay thế cho game Fortnite. Epic Games phải trả cho Apple 30% tổng doanh thu thu từ hệ thống thay thế và số tiền ước tính trên 3,5 triệu USD.

Thứ hai, kể cả khi Epic Games chèn tính năng thanh toán từ bên thứ ba, chẳng hạn PayPal vào Fortnite, Apple vẫn có thể chấm dứt tài khoản nhà phát triển của Epic Games. Thẩm phán Rogers cho rằng, Apple hoàn toàn có thể dùng phạm vi quyền hạn của mình để gạt các sản phẩm của Epic Games, như Fortnite, khỏi App Store.

“Apple có quyền làm theo hợp đồng đã thỏa thuận, trong đó có thể chấm dứt các điều khoản với Epic Games, cũng như các công ty con, chi nhánh hoặc tổ chức khác chịu sự giám sát của Epic Games bất cứ lúc nào, theo quyết định riêng của Apple”, Rogers ra phán quyết.

Bên cạnh đó, Epic Games chưa đưa ra đủ bằng chứng thuyết phục về hành vi độc quyền của bị đơn. Theo tòa, Apple đang chiếm thị phần đáng kể trên 55% và tỷ suất lợi nhuận cao, nhưng những yếu tố này chưa đủ để cáo buộc về hành vi chống độc quyền. Kinh doanh thành công không phải bất hợp pháp.

Sau vụ kiện, Epic Games được dự đoán sẽ mất đi một lượng lớn người chơi Fortnite trên iOS, với thiệt hại ước tính tới hàng trăm triệu USD nếu game tiếp tục bị xóa khỏi App Store thời gian tới. Theo hồ sơ mà Epic Games công bố, trong gần hai năm đầu xuất hiện trên iOS (từ 2019), Fortnite thu về 614 triệu USD, riêng quý IV/2019 là 52,7 triệu USD. Tháng 8/2020, game không còn có mặt trên App Store do liên quan đến vụ kiện.

CEO Tim Sweeney của Epic Games bày tỏ sự thất vọng trên Twitter dù công ty ông dành chiến thắng. “Phán quyết này không phải là chiến thắng cho các nhà phát triển hay cho người tiêu dùng. Epic Games đang đấu tranh để cạnh tranh công bằng giữa các phương thức thanh toán trong ứng dụng và cửa hàng ứng dụng cho một tỷ người tiêu dùng”, ông nói.

Epic Games đang lên kế hoạch để tiếp tục kháng cáo.

Các nhà phân tích cho rằng hiện còn quá sớm để khẳng định các nhà phát triển ứng dụng lẫn Apple sẽ thay đổi thế nào sau phán quyết lịch sử. Tuy nhiên, theo chuyên gia Jason Schreier của Bloomberg, với thiệt hại hàng tỷ USD trước mắt, cả Epic Games lẫn Apple đều là kẻ thua cuộc trong cuộc chiến pháp lý đang diễn ra.

Như Phúc tổng hợp